Wat is geld?

Het lijkt zo’n simpele vraag, wat is geld? Maar als je er wat langer over nadenkt is het eigenlijk helemaal niet zo simpel. Eigenlijk is het best raar dat je spullen van iemand kunt krijgen in ruil voor een simpel stukje papier, of nog raarder: alleen maar door wat met getalletjes te schuiven (wat je dus doet als je geld overmaakt). Dat stukje papier is op zich niets waard, je kunt er niet eens op schrijven, want het staat al vol. Eigenlijk zou je wel gek zijn als je spullen die echt iets waard zijn, zoals boodschappen, een fiets of een boek, zou ruilen tegen zo’n waardeloos papiertje! En toch doen we dat allemaal, blijkbaar heeft niemand er moeite mee. Waarom eigenlijk?

Het ontstaan

Geld is ooit ontstaan omdat mensen behoefte hadden aan een ruilmiddel, dat ze konden gebruiken om producten of diensten met elkaar te ruilen. Je kunt je voorstellen dat het erg lastig ruilen is, als je een koe hebt, terwijl je behoefte hebt aan brood. Allereerst moet je vaststellen hoeveel broden een koe waard is, maar daarna heb je ook nog eens het probleem dat je niet 1/100 koe kunt inruilen voor een halfje bruin. Om deze problemen te voorkomen, begonnen mensen gebruik te maken van een ruilmiddel: iets waar je je koe tegen kunt ruilen, en wat je dan later weer tegen een brood kunt omruilen.

In eerste instantie gebruikten mensen zaken als schelpen en bijzondere stenen als ruilmiddel, omdat die niet konden bederven en ook niet eenvoudig na te maken waren. Nog weer later werden edelmetalen als goud en zilver gebruikt. Deze werden in kleine porties opgedeeld, waarop vermeld stond hoeveel het was en zo ontstonden de eerste munten. Toen mensen rijker werden, wilden ze niet meer al hun goud/geld in hun huis bewaren. Het was veiliger om je goud in bewaring te geven bij iemand die te vertrouwen was en over een stevig gebouw met goede beveiliging beschikte. Zo werden uiteindelijk de eerste banken gesticht. Je kon daar je goud of zilver inleveren en je kreeg een tegoedbon, met het getal hoeveel goud of zilver je in had geleverd, terug. Het eerste papieren geld.

Tot op een gegeven moment de bankiers door hadden dat mensen de tegoedbonnen met elkaar gingen ruilen en de mensen het goud en zilver nooit weer op kwamen halen. Toen is het oneindig bijdrukken van papieren geld, de tegoedbonnen, begonnen. Bankiers schreven maar briefjes uit, leenden deze uit, en wilden deze later met rente terug. Totdat mensen door kregen dat er nooit zoveel goud en zilver kon zijn als dat de bankiers aan tegoedbonnen hadden uitgegeven. De eerste bankencrisis werd geboren.

Twee soorten geld

Grofweg kun je geld onderverdelen in twee soorten: gedekt en ongedekt geld.

Gedekt geld zegt het eigenlijk al, elke eenheid wordt gedekt door een achterliggende waarde. Bijvoorbeeld, voor elke 1000 euro ligt er één gram goud in een kluis. Zie hierboven over het ontstaan van geld en een hoeveelheid goud tegenover de hoeveelheid tegoedbonnen / geld. Het allereerste briefgeld was dus gedekt geld. Elk briefje kon je nl inleveren voor een deel van het goud dat opgeslagen lag in een kluis. Naast een gouddekking zou je geld door veel meer zaken een dekking kunnen geven, zoals bijv. dus ook door zilver of platinum. LETS kringen bijvoorbeeld geven hun eenheden een dekking in tijd. Ongeacht of je putjesschepper bent of directeur, elk uur werk heeft daar dezelfde waarde en zo ontstaat een dekking in tijd. Linkgeld punten kunnen onderling geruild worden en zijn gedekt door een achterliggende hoeveelheid bitcoins.

Ongedekt geld is dus nergens door gedekt en heeft daarmee eigenlijk geen waarde. Niet de hoeveelheid goud maar de verhouding fractionele reserve van banken in verhouding tot alle openstaande schulden is bepalend hoeveel geld er bijgemaakt wordt. De euro is feitelijk een ongedekt geldsysteem en daarmee is het per definitie waardeloos. Het heeft alleen de waarde van het vertrouwen dat wij er in hebben.

Waarom bovenstaande informatie?

Ons huidig bankensysteem werkt met ongedekt geld. Daar waar het allereerste geld een tegoedbon was dat je bij een bank in kon leveren tegen goud of zilver, is dit tegenwoordig niet meer het geval. Tegenwoordig is geld niets meer dan ingetypte cijfers in een computer, met af en toe eens wat briefjes en muntjes die circuleren. En als je dan kijkt naar de geschiedenis dan blijkt dat ons huidig systeem helemaal niet zo vanzelfsprekend is als het lijkt. In de tijd van de schelpen of bijzondere stenen bijvoorbeeld bestonden de termen "schuld" of "lening" of "rente" nog helemaal niet. Er waren een x-aantal schelpen en die kon iedereen met elkaar ruilen. Meer was geld toen niet. Eigenlijk kun je geld en het systeem op zich dus op veel verschillende manieren inrichten.

Tegenwoordig komt ons geld in het systeem door middel van leningen en schuld. We hebben het in bruikleen van (centrale) bankiers. Zonder schuld of leningen hebben wij ook geen geld. En omdat er rente over schuld gevraagd wordt kan het wiskundig niet anders dan dat de schulden alleen maar toe moeten gaan nemen. Stel namelijk dat er nog helemaal geen geld is en wij op 0 beginnen.

Als een bank mij een lening uitschrijft van 100 euro tegen 5% rente dan krijg ik dus 100 euro, terwijl de schuld dan 105 euro wordt. Op het moment dat ik de schuld af moet lossen en er is dus maar 100 Euro, dan kom ik bij voorbaat al geld tekort. Die 5 eenheden rente die betaald moeten worden. Dus moet ik een volgende keer 105 Euro lenen, 5 euro extra om de oude schuld nog af te lossen en weer die 100 om van te leven. Als dan weer 5% rente betaald moet worden, over 105 dit keer, heb ik bij het moment van aflossen van de tweede lening van 105 euro weer hetzelfde probleem. Dat is ook de reden waarom politici zo hameren op groei en waarom de schulden niet anders dan kunnen groeien. Volgens de visie van de Economie van de Oostenrijkse school is economische groei niets meer en niets minder dan de groei van de hoeveelheid geld. En in het huidige bankensysteem zij wij dat dus bij voorbaat verplicht, dat groeien. Lukt het ons niet om te groeien, om de hoeveelheid geld in het systeem toe te laten nemen, dan komen wij geld tekort.

Onderstaande filmpjes illustreren het bovenstaande. En het korte filmpje van Fair4all laat mooi zien wat de gevolgen zijn van een systeem dat werkt met rente op schuld, zoals het huidige bankensysteem.
Rente in het bos van Fair4all.nl
Geld als schuld

In één plaatje

Ons huidig geldsysteem is in één plaatje samen te vatten. Als een centrale bank geld print, dan leent het het geld uit, aan banken. Tegen rente. Bijvoorbeeld 1000 tegen bijv 5% rente. Dan ontstaat er een geldhoeveelheid van 1000, maar tegelijkertijd ook een schuld van 1050. Zodra de banken hun schulden af moeten lossen moeten zij dus meer geld gemaakt hebben. Dat doen zij met behulp van fractioneel bankieren. Van alle uitstaande leningen moet een bank een % als reserve aanhouden. Van de 1000 geleende eenheden moet een bank dus een percentage vasthouden, de rest mag het uitlenen / uitgeven. Een volgende bank krijgt dat uitgeleende geld als tegoed ergens op een rekening en kan daar hetzelfde mee doen. Een deel vasthouden en de rest weer uitlenen. Zo groeit de geldhoeveelheid dankzij de banken lineair. Alleen vragen centrale banken rente over hun uitgeleende geld. En bij een volgende lening weer rente. Zo ontstaat een fenomeen dat rente op rente oftewel samengestelde rente heet. Dit zorgt voor exponentiële groei van de hoeveelheid schuld. Als we dit in één plaatje zien, vanaf zeg maar een nul punt, toen het systeem na WOII weer op nul begon. Dan ziet het er als volgt uit:
geldsysteem

Er komt dus een moment dat de exponentiële schulden vanuit de centrale banken de groei van de geldhoeveelheid vanuit banken inhalen. Dit is mooi te zien in een grafiek van de ECB. Dit fenomeen vond plaats in 2008, de start van de crisis
BalanceSheet

Sindsdien is het bankensysteem met kunst en vliegwerk overeind gehouden. Maar zoals u kunt zien is de balans sheet bij lange na ontoereikend gegroeid om de groeiende schulden te kunnen betalen. Iets at met lage rente nog wel op te lossen is. De rente kan ook niet omhoog. En vandaar nu ook dat de ECB alle zeilen bij moet zetten om het systeem overeind te houden.

Linkgeld punten / Marktplaats

Op dit moment kent de site van Linkgeld een marktplaats waarbij linkgeld-punten onderling geruild kunnen gaan worden. Daarmee is eigenlijk een eigen soort van ruilsysteem of wisselkantoor ontstaan, waar je van alles met elkaar kan ruilen in ruil dus voor linkspelhits of klikfans of bitcoins of wat dan ook. Rijkdom met elkaar delen zonder schulden en rente op schulden.

U kunt uw punten uit de marktplaats altijd inruilen voor advertenties. Tevens kunnen de punten vervolgens in het wisselkantoor altijd ingeruild worden voor de andere beschikbare eenheden, met name de bitcoins.

Eerlijk

Een eerlijke economie begint met een eerlijk, rentevrij, schuldenvrij en gedekt systeem. Dat is het huidige systeem alles behalve en dat maakt het huidige "geld" link.

Als u nog vragen heeft mag u gerust contact opnemen via het contactformulier.